Het zwijgen van de tragedie | Stefan Hertmans

Essays

De beschouwingen in dit boek markeren ruim tien jaar lezen en schrijven rond de notie van de antieke tragedie en haar weerbarstige actualiteit, die ook centraal staat in Hertmans' eigen teksten voor theater. De eerste drie essays, waarvan één in briefvorm, vragen zich af wat laatromantische dichters bedoelden met het 'onzegbare'. Omwille van het alles overweldigende gemak waarmee hedendaagse teksten worden geschreven, lijkt het goed nog even stil te staan bij de tragische stilte van enkele dichters zoals Lenz, Hölderlin en Paul Celan, voor wie waanzin of zelfmoord de enige uitweg leek. Maar dit boek buigt zich vooral over de 'zwijgende' erfenis van de Griekse tragedie voor een hedendaags bewustzijn. De teksten over Medea en Antigone schreef Hertmans voor en tijdens het werken aan zijn tweede theatertekst, Mind the gap (2000). Hertmans beschouwt Medea als hét voorbeeld van het verschrikkelijke zwijgen, het ogenblik waarop de mens overgaat tot dodelijk geweld. Het dagboek rond Antigone weerspiegelt zijn confrontatie met een jonge, weerbarstige vrouw in een mannenwereld. In de figuur van Empedokles bespreekt hij de noodlottige verhouding tussen utopie, politiek en kunst. Het afsluitende essay stelt de vraag waarom de ironie ons, ondanks alle tragische gebeurtenissen van onze tijd, niet meer toelaat dergelijke tragedies te schrijven.