Het bezielde beeld + CDROM

inleiding in de filmmontage

Inleiding in de filmmontage
In dit boek geeft oud buitengewoon hoogleraar Filmkunde en oprichter van de Film en Televisie Academie Jan Marie Peters een overzicht van de verschillende mogelijkheden waarop dit doel met montage bereikt kan worden.
Het boek schetst een overzicht van de ontwikkeling van de montage sinds 1895.



Montage biedt een filmmaker de mogelijkheid om een verhaal of boodschap zó vorm te geven dat de kijker er niet alleen met plezier kennis van neemt, maar er ook door wordt ge?boeid, geraakt en overtuigd. In dit boek geeft oud buitengewoon hoogleraar Filmkunde en oprichter van de Film en Televisie Academie Jan Marie Peters een overzicht van de verschillende mogelijkheden waarop dit doel met montage bereikt kan worden. Niet het technische werk aan de montagetafel (vroeger) of achter de computer (nu) staat in dit boek centraal, maar de werking van montage.
Het boek schetst een overzicht van de ontwikkeling van de montage sinds 1895. Daarnaast is er ruimschoots aandacht voor de ontwikkeling van nieuwe technische procédés, de optische en emotionele effecten van montage, de verschillende methodes die de filmmaker ter beschikking staan en een kritische beschouwing van bestaande montageregels.
Met behulp van circa veertig analyses van fragmenten uit oudere en nieuwere films maakt de auteur duidelijk in woord en beeld hoe een film dankzij de montage bij de toeschouwer overkomt. Alle besproken beeldfragmenten zijn opgenomen op een bijbehorende cd-rom.


Prof. dr. Jan Marie Peters is oud buitengewoon hoogleraar Filmkunde aan de Universiteit van Amsterdam, emeritus hoogleraar Filmtheorie en Audiovisuele Communicatie aan de KU Leuven, oprichter en eerste directeur van de Nederlandse Film en Televisie Academie te Amsterdam en auteur van een groot aantal boeken en andere publicaties over film.

Inhoudsopgave

Deel 1: Tekst

Voorwoord

Hoofdstuk 1
Het begin van de analytische montage

1.1. Het populaire theater als voorbode van de montage
1.2. Montage in voorstellingen met lichtbeelden
1.3. Het théâtre filmé
1.4. Verteltechniek
1.5. Porter en Griffith
1.6. De moord op Lincoln
1.7. Chaplin
1.8. Von Stroheim
1.9. Decoupage in de Zweedse film
1.10. Acht redenen om een scène te decouperen

Hoofdstuk 2
Europese experimenten in de jaren twintig

2.1. De Sovjet-Russische film: constructieve montage
2.2. Pudowkin en Eisenstein
2.3. Op de trappen van Odessa
2.4. Montage van concepten
2.5. De invloed van de constructieve montage
2.6. Het Duitse expressionisme
2.7. De Avant-garde
2.8. Ritmische montage

Hoofdstuk 3
Montage in de geluidsfilm

3.1. De komst van het geluid
3.2. Esthetische bezwaren tegen de geluidsfilm
3.3. Auditieve montagemogelijkheden
3.4. Creatieve toepassingen van het geluid
3.5. De dialoog
3.6. De voice over
3.7. Filmmuziek

Hoofdstuk 4
Alternatieven voor de montage

4.1. Kan het ook zonder montage?
4.2. Camerabeweging
4.3. Dubbeldruk en splitscreen
4.4. Deep focus en plan-séquence
4.5. Wide screen
4.6. Spiegelshots

Hoofdstuk 5
Optische en emotionele effecten van de montage

5.1. Tweeërlei realisme
5.2. Voorgeschiedenis
5.3. Een virtuele treinreis
5.4. De subjectieve camera
5.5. Effect en betekenis
5.6. Emotionele effecten
5.7. Parallelmontage
5.8. Instant- en diepere gevoelens

Hoofdstuk 6
Montage als verteltechniek

6.1. Tonen en vertellen
6.2. De activiteit van het vertellen in roman en film
6.3. De persoonlijke en onpersoonlijke vertelwijze
6.4. Buitenbeelds vertellen
6.5. De camera als vertelinstantie
6.6. De functies van de vertellende camera
6.7. Vertelafstand en -gezichtspunt
6.8. Verteltijd en vertelde tijd
6.9. Ritme

Hoofdstuk 7
De regels van het spel

7.1. De meegaande blik
7.2. Onzichtbare montage
7.3. Montageregels
7.4. Verteltechnische ingrepen

Hoofdstuk 8
Appendix: De vormgeving van een film

8.1. De plaats van de montage in de vormgeving van een film
8.2. Voor of door de camera
8.3. Het oog van de camera
8.4. De opname
8.5 De acteur voor de camera
8.6. Decoupage en montage
8.7. Commentaar en muziek
8.8. Vormgeving en expressie van betekenis
8.9. Vormgeving en effect
8.10. Besluit

Terminologie

Noten

Bibliografie

Register van geciteerde films



Deel 2 (op cd-rom): Illustraties

Bij hoofdstuk 1
1. The birth of a nation
2. Shoulder arms
3. Greed
4. Gösta Berlings saga

Bij hoofdstuk 2
5. De moeder
6. Oktober
7. Potemkin
8. Caligari
9. Dr. Mabuse der Spieler
10. Un chien Andalou
11. Napoléon 1
12. Napoléon 2

Bij hoofdstuk 3
13. La vita è bella 36
14. High noon 37
15. The age of innocense 1 39
16. Der Untertan 43

Bij hoofdstuk 4
17. Rope
18. Trial and retribution
19. Citizen Kane
20. Achteneenhalf (Otto e mezzo)
21. 12 angry men
22. Les quatres cents coups
23. Le mépris
24. East of Eden
25. The last emperor
26. Spiegelshots

Bij hoofdstuk 5
27. Dolores Claiborne
28. De subjectieve camera
29. David Copperfield
30. The birds 1
31. Point blank
32. The English patient

Bij hoofdstuk 6
33. Wij hielden zoveel van elkaar (C’eravamo tanto amati)
34. The verdict
35. Wilde aardbeien (Smulstronstallet)
36. The chamber
37. De partijdige camera
38. The age of innocence 2

Bij hoofdstuk 7
39. Der blaue Engel
40. Key Largo
41. Montageregels
42. Witness for the prosecution
43. Fanny en Alexander / Una giornata particolare
44. Titanic
45. All about Eve
46. Touch of evil
47. Sunset Boulevard
48. The birds 2