Spelen vanuit verbeelding

handboek voor dramaonderwijs op de basisschool

Iedereen kan spelen en fantaseren. De nieuwe uitgave Spelen vanuit verbeelding biedt concrete mogelijkheden om het spelen en het fantaseren te laten samenkomen en zo bekende en onbekende werelden tot leven te roepen in spel, toneel en theater. Het boek is bedoeld voor pabo-studenten en leerkrachten in het basisonderwijs die zich willen verdiepen in de kunst van het spelen en het laten spelen vanuit verbeelding.

Heldere leerroute
Tijdens hun opleiding maken uw studenten kennis met de mogelijkheden van spel als het vak drama en met spel als onderwijsverrijking. Dit boek biedt hen handreikingen om zich vanuit deze eerste kennismaking zelfstandig als leerkracht te scholen in het vak drama. Het kent een heldere leerroute in drie opleidingsfasen. In de eerste fase, speloriëntatie, maakt de student kennis met het fenomeen 'spel' in het onderwijs. Diverse spelmogelijkheden passeren de revue, aangevuld met tips voor toepassing in de lespraktijk. In de tweede fase, speltoepassingen, leert hij zijn onderwijs met spel te verrijken en zo kinderen spelenderwijs te laten leren. De derde fase behandelt de rijkdom van het kunstvak drama. De student maakt kennis met de hoofdelementen van het vak en leert welke vakspecifieke kwaliteiten hij als leerkracht drama in huis moet hebben: de docent als inspirator, instructeur, medespeler, regisseur en recensent.

Inhoudsopgave

Inleiding

6

A Speloriëntatie

1

Spelmogelijkheden vanuit drama 13

1.1 Van kinderspel tot toneelspel

14

1.2 Het schoolvak Drama

23

1.3 Spelintroducties

26

1.4 Speltrainingen

30

1.5 Spelsituaties

47

1.6 Spelpresentaties

55

1.7 Spelafrondingen

63

1.8 Spelkoffer

66

2

De leerkracht als spelbegeleider van drama 69

2.1 Nederlandse kerndoelen en Vlaamse eindtermen

71

2.2 De eerste stappen van een startend leerkracht

73

2.3 De leerkracht als lesontwerper

78

2.4 De leerkracht als organisator

81

2.5 De leerkracht als observator

88

2.6 De leerkracht als begeleider

94

2.7 Dramatisch spel voor kinderen met een beperking

103

2.8 De leerkracht als leerplanontwerper

109

2.9 Wat drama vraagt van de algemene leerkrachtcompetenties

111

B Speltoepassingen

3

Dramatisch spel als onderwijsverrijking 117

3.1 Dramatisch spel als onderwijsverrijking

118

3.2 Dramatisch spel binnen taalverwerving

124

3.3 Dramatisch spel binnen wereldorientatie

128

3.4 Dramatisch spel binnen levensorientatie

133

C Spelen vanuit de rijkdom van het kunstvak Drama

4

Kunst- en cultuureducatie 145

4.1 Kunst en cultuur

146

4.2 Kunsteducatie

148

4.3 Kunstbezoeken

150

4.4 De jaarlijkse schoolvoorstelling

152

4.5 Cultuureducatie

160

4.6 Een schoolcultuur van weeksluitingen

163

4.7 Spelen vanuit cultureel erfgoed

163

5

Drama-educatie vanuit de kwintessens 165

5.1 In den beginne was het woordloze

166

5.2 Spelen vanuit verbeelding

170

5.3 De drie kerngebieden van kunst

173

5.4 De kwintessens voor drama

177

5.5 Beschouwen van kunstwerken vanuit de kwintessens

183

6

De ludische leerkracht 188

6.1 De leerkracht als inspirator

189

6.2 De leerkracht als instructeur

192

6.3 De leerkracht als medespeler

193

6.4 De leerkracht als regisseur

197

6.5 De leerkracht als recensent

199

7

Magic teaching 203

7.1 In kunst zijn vorm en inhoud een

204

7.2 Een essentieel leerproces

206

7.3 Floreren in fl ow

209

7.4 De leerkracht als procesbegeleider

212

7.5 Magic teaching

218

7.6 Vragenlijst over betrokkenheid

220

Begrippenlijst

222

Literatuur

226

Websites

228

5